Katedry i Zespoły Badawcze
Katedra Ekologii i Antropologii
Instytut Biologii Uniwersytetu Szczecińskiego
ul. Wąska 13
71-415 Szczecin
Kierownik Katedry
dr hab. ŁukaszJankowiak, prof. US
profesor uczelni
telefon: 91 444 15 70
e-mail: lukasz.jankowiak@usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 322C
dr hab. Ewa Rębacz-Maron, prof. US
profesor uczelni
telefon: 91 444 15 58
e-mail: ewa.rebacz-maron@usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 315
dr Michał Szkudlarek
adiunkt
e-mail: michal.szkudlarek@usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 321
dr Michał Polakowski
adiunkt
e-mail: michal.polakowski@usz.edu.pl
mgr Amare Gibru Mekonnen
doktorant
e-mail: amare.mekonnen@phd.usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 321
mgr inż. Kinga Piórkowska
doktorantka
e-mail: kinga.piorkowska@phd.usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 322A
mgr inż. Beata Kiriaka
specjalista
telefon: 91 444 15 58
e-mail: beata.kiriaka@usz.edu.pl
ul. Wąska 13, p. 322B
- Łukasz Jankowiak
Prowadzę badania nad ekologią ptaków w krajobrazach podlegających szybkim zmianom – od mokradeł Afryki Wschodniej, przez doliny rzeczne i agroekosystemy Europy Środkowej, po miasta i strefy przybrzeżne. Interesuje mnie, jak presje antropogeniczne (urbanizacja, rolnictwo intensywne, inżynieria rzek, infrastruktura energetyczna i komunikacyjna, zanieczyszczenia, w tym mikroplastik) kształtują zachowania, sukces rozrodczy, przeżywalność i rozmieszczenie ptaków. Łączę klasyczne podejścia terenowe z telemetrycznym śledzeniem ruchów (GPS, RFID), pasywnym monitorowaniem akustycznym i eksperymentami behawioralnymi, aby zrozumieć mechanizmy stojące za migracją, żerowaniem, wyborem siedlisk i komunikacją głosową.
W pracy wykorzystuję zarówno modelowe gatunki miejskie (kos Turdus merula), jak i duże ptaki krajobrazu rolniczego i podmokłego (bocian biały Ciconia ciconia, gęsi, mewy), a także gatunki kluczowe dla ochrony i wskaźnikowe (kukułka jako bioindykator różnorodności). Analizuję czynniki warunkujące terminy lęgów i wylotów z gniazd, strategie dobowe żerowania, wzorce czujności i stadności, wykorzystanie sztucznych siedlisk (wyspy techniczne, plantacje chmielu, zimowe monokultury), wpływ poziomu wody i hydromorfologii rzek na zgrupowania ptaków oraz konsekwencje zmian klimatu dla fenologii i zimowania. Równolegle badałem interakcje międzygatunkowe i komunikację akustyczną (m.in. sygnały kukułek), a także wybrane zagadnienia z pogranicza ornitologii i ekotoksykologii (ołów, mikroplastik) oraz zoonoz (kleszcze) w ujęciu ekologicznym.
Moje projekty mają wymiar aplikacyjny: dostarczają rekomendacji dla ochrony populacji i zarządzania siedliskami, planowania przestrzennego, rolnictwa przyjaznego przyrodzie oraz polityki wodnej. Chętnie współpracuję międzydyscyplinarnie, łącząc dane długoterminowe, obserwacje obywatelskie i nowoczesne analizy statystyczne. Wspieram młodych badaczy w rozwijaniu umiejętności pracy terenowej, analitycznej i komunikacyjnej – od projektowania eksperymentów po wykorzystanie bioakustyki i telemetrii w praktyce ochrony przyrody.
- Michał Polakowski
Moim głównym obszarem zainteresowań naukowych jest ekologia ptaków wodnych, ze szczególnym uwzględnieniem gęsi. Większość pracy badawczej prowadzę w Kotlinie Biebrzańskiej, gdzie realizuję szeroko zakrojone obserwacje behawioralne i środowiskowe. Interesują mnie również inne gatunki ptaków wodnych oraz ptaki szponiaste Bagien Biebrzańskich. Szczególną uwagę poświęcam zgrupowaniom awifauny w okresie wczesnowiosennej migracji na lęgowiska oraz ginącym gatunkom orlików – grubodziobemu i jego mieszańcom z orlikiem krzykliwym.
Zakres moich badań wykracza jednak poza wymienione zagadnienia i obszary. Współpracując z kilkudziesięcioma naukowcami z Europy, Azji i Afryki, zajmuję się również szeroko pojętą tematyką ptasich wędrówek, którym poświęciłem szczególnie dużo uwagi. Moje zainteresowania obejmują ponadto różnorodne aspekty nauki obywatelskiej, ekologię ugrupowań ptaków zimujących i związanych z miejscami dokarmiania, a także tych korzystających latem z pojników. W swoich badaniach wykraczam poza klasyczne podejście ornitologiczne i ekologiczne, analizując również interakcje między przedstawicielami różnych gromad zwierząt oraz relacje na styku człowiek-przyroda. Interesuję się także ochroną środowiska i przyrodniczą atrakcyjnością północno-wschodniej Polski.
- Michał Szkudlarek
Prowadzę badania przede wszystkim nad ekologią płazów i gadów w krajobrazach podlegających różnym formom presji antropogenicznej – od terenów zurbanizowanych i rolniczych po względnie naturalne ekosystemy. Interesuje mnie, jak działalność człowieka (np. zanieczyszczenia środowiska, urbanizacja czy infrastruktura drogowa) wpływa na zachowanie, kondycję, różnorodność i rozmieszczenie tych zwierząt.
Łączę klasyczne obserwacje terenowe i eksperymenty z nowoczesnymi technikami badawczymi oraz analizami laboratoryjnymi, wykorzystując szeroki wachlarz źródeł danych – od zbiorów muzealnych i nauki obywatelskiej po fotopułapki i detektory ultradźwiękowe. Stosuję m.in. pasywny monitoring akustyczny do badania kolonizacji i aktywności płazów, a także analizuję próbki tkanek pod kątem obecności mikroplastików. Badam ekologię behawioralną jaszczurek, zwłaszcza dystans ucieczki, w relacji do cech osobniczych i warunków środowiska.
Ponadto interesuję się zachowaniami obronnymi płazów (m.in. refleks kumaka), ich anomaliami rozwojowymi i czynnikami kształtującymi ich śmiertelność drogową. Brałem również udział w badaniach ornitologicznych, teriologicznych, i chiropterologicznych, co poszerza moje spojrzenie na zagadnienia ekologii kręgowców.
- Ewa Rębacz-Maron
Obszar moich badań to antropologia fizyczna, współcześnie rozumiana bardziej jako biologia człowieka. Interesuje mnie wpływ środowiska życia na ludzkie ciało, szczególnie masa ciała, z uwzględnieniem wszystkich komponentów. Znaczenie hipertrofii roboczej (w tym predyspozycje do zawodów i dyscyplin sportowych), adaptacja człowieka do wykonywanych zadań, z uwzględnieniem nawyków (zgubnych i prozdrowotnych). Interesują mnie tendencje przemian budżetu czasu współczesnych społeczeństw, biospołeczne konsekwencje zmiany stylu życia człowieka. Wpływ kultury na naturę. - Amare Gibru Mekonnen
Moje badania koncentrują się na ekologii i ochronie ptaków w ekosystemach tropikalnych lasów i terenów podmokłych. Analizuję, w jaki sposób zmiany środowiskowe oraz zakłócenia siedlisk wpływają na różnorodność, rozmieszczenie i dynamikę populacji ptaków. Prowadziłem szeroko zakrojone badania terenowe na różnych obszarach Etiopii – od górskich fragmentów lasów i mozaik rolniczych po tereny podmokłe w regionach Wielkiego Rowu Afrykańskiego, East Harerghe oraz w zlewni jeziora Tana – wykorzystując standardowe techniki badań ekologicznych, analizy przestrzenne i podejście oparte na ochronie przyrody z udziałem lokalnych społeczności.
Moje zainteresowania naukowe obejmują relacje między ptakami a ich siedliskami, funkcjonowanie ekosystemów wodno-błotnych oraz rolę ptaków jako wskaźników stanu środowiska. Oprócz obserwacji terenowych stosuję systemy informacji geograficznej (GIS) i inne narzędzia przestrzenne do oceny cech siedlisk i wspierania planowania działań ochronnych opartych na dowodach naukowych.
Obecnie realizuję studia doktoranckie na Uniwersytecie Szczecińskim w Polsce, gdzie badam ochronę ptaków terenów podmokłych oraz analizuję ich rozmieszczenie przestrzenne i czasowe w etiopskich ekosystemach wodno-błotnych w Afryce Wschodniej. Celem mojej pracy jest identyfikacja kluczowych wzorców, czynników i wyzwań związanych z ochroną populacji ptaków wodno-błotnych, co stanowi podstawę do opracowania przyszłych strategii zarządzania i monitoringu. Moje badania doktorskie prowadzone są we współpracy z ekspertami z Instytutu Biologii Uniwersytetu Szczecińskiego oraz z Etiopskiego Instytutu Bioróżnorodności, łącząc dane ekologiczne z praktykami ochrony przyrody w celu promowania zrównoważonego zarządzania ekosystemami wodno-błotnymi.
- Ekologia ptaków wodno-błotnych estuarium Odry. Ochrona przyrody: problem przyłowu kaczek nurkujących a w szczególności ogorzałki zwyczajnej (Aythya marila).
Eng:
The ecology of waterbirds in Odra estuary . Conservation biology: fishery bycatch of diving ducks, in particular great scaup (Aythya marila).
(dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
współpraca: Zachodniopomorski Towarzystwo Przyrodnicze, MIZ PAN - Współpraca z Fundacją Zielonej Doliny Odry i Warty w zakresie ochrony bioróżnorodności poprzez zapewnienie ochrony lęgom ginących gatunków ornitofauny Doliny Odry w wyniku tworzenia miejsc gniazdowych zapewniających bezpieczną inkubację i wyprowadzenie potomstwa. Bezpieczne lęgowiska dla 4 gatunków: ostrygojada (Haematopus ostralegus), rybitwy białoczelnej (Sternula albifrons), rybitwy rzecznej (Sterna hirundo) i rybitwy czarnej (Chlidonias niger).
Eng:
Cooperation with “Fundacja Zielonej Doliny Odry i Warty [Foundation of the Green Valley of the Odra and Warta]” in preservation of the biodiversity through conservation action in order to protect breeding grounds of birds of Odra Valley as a result of creating nest sites ensuring safe incubation and fledge. Safe breeding grounds for 4 species: the oystercatcher (Haematopus ostralegu), the little tern (Sternula albifrons), the common tern (Sterna hirundo) and the black tern (Chlidonias niger).
(dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
- Ekologia wędrówek bocianów (Ciconia ciconia), w tym kwestie dotyczące tworzenia się stad oraz miejsc noclegowych.
Eng:
Ecology of migration of white stork (Ciconia ciconia). Focused mostly on flocking behaviour and roosting sites.
(dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US, dr Michał Szkudlarek)
współpraca: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
- Ekologia wędrówek ptaków w Kotlinie Biebrzańskiej ze szczególnym uwzględnieniem gęsi. Behawior ptaków w zależności od siedliska w jakim przebywają, wpływ czynników środowiska na ich zachowanie, stan uwodnienia a liczebność ptaków wodnych.
Eng:
Ecology of avian migrations in the Biebrza Basin, with particular emphasis on geese. Bird behavior depending on their habitat, the impact of environmental factors on their behavior, influence of the level of water on the number of birds.
(dr Michał Polakowski; dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
współpraca: Aarhus University, Biebrzański Park Narodowy, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
- Ekologia populacji lęgowej orlika grubodziobego i jego mieszańców z orlikiem krzykliwym w Kotlinie Biebrzańskiej. Różne zagadnienia związane z gniazdowaniem, żerowaniem oraz wędrówkami tych drapieżników.
Eng:
Ecology of the breeding population of the Lesser Spotted Eagles and Greater Spotted Eagles in the Biebrza Basin. Various issues related to the nesting, foraging and migration of those raptors. https://bio.usz.edu.pl/gniazdo-orlik-grubodzioby/ (dr Michał Polakowski, dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
współpraca: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
- Znaczenie składowisk odpadów dla bocianów białych. Liczebność grupujących się tu ptaków, znaczenie tych miejsc dla lęgowych w sąsiedztwie bocianów i inne, pokrewne zagadnienia.
Eng:
The importance of landfills for white storks. The number of birds, the importance of the places for storks nesting in the vicinity and other related issues.
(dr Michał Polakowski)
współpraca: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
- Wędrówki ptaków. Zróżnicowane zagadnienia związane z badaniami ptasich migracji, prowadzonych przez ponad 60 lat w ramach Akcji Bałtyckiej.
Eng:
Bird Migration. A wide range of topics related to bird migration research conducted over more than 60 years within the Operation Baltic project. (dr Michał Polakowski) Współpraca: Uniwersytet Gdański - Badania genetycznych uwarunkowań migracji ptaków śpiewających ze wschodniego skraju zasięgu środkowoeuropejskich subpopulacji. Planowany pobór tkanek i znakowanie geolokatorami. Celem jest określenie tras wędrówek i zimowisk kapturek i piecuszków ze wschodniej Polski.
Eng:
Genetic and ecological studies of migration of the Blackcaps and Willow warblers from eastern edge of the range of Central European subpopulations. Planned blood and feather sampling as well as ringing and detecting bords by geolocators. The aim is to describe the migratory routs and wintering grounds of studies subspecies from eastern Poland.
(dr Michał Polakowski)
Współpraca: Max Planck Institute for Evolutionary Biology, Lund University
- Badania nad wpływem obecności klasztorów oraz pokrycia terenu na różnorodność i aktywność chiropterofauny. Badania opierają się na pracy terenowej z wykorzystaniem detektorów ultradźwiękowych oraz na analizie sonogramów. Eng:
Research on how the presence of monasteries and surrounding land cover affects bat diversity and activity. Methods include bat surveys and sonogram analyses.
(dr Michał Szkudlarek, dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
Współpraca: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
- Ekologia behawioralna jaszczurek. Wpływ cech osobniczych (m.in. obciążenie pasożytami, ułożenie w przestrzeni) i warunków środowiskowych (m.in. temperatura, struktura siedliska, dostęp do kryjówek) na behawior ucieczki jaszczurek, w szczególności dystans ucieczki.
Eng:
Behavioral ecology of lizards. Effects of individual traits (e.g., parasite load, spatial position) and environmental conditions (e.g., temperature, habitat structure, refuge availability) on escape behavior, with a particular focus on flight-initiation distance and escape distance.
(dr Michał Szkudlarek, dr hab. Łukasz Jankowiak, prof. US)
- Mikroplastik u kijanek. Związki między obciążeniem i właściwościami drobin mikrolpastiku a zmiennymi osobniczymi. Eng:
Microplastics in tadpoles: links between microplastic load, particle characteristics, and individual traits.
- Aarvak, T., Øien, I. J., & Polakowski, M. (2021). The first recent records of the Lesser White-fronted Goose Anser erythropus in the Świętokrzyski Region. Naturalia, 7, 119-122.
- Bialas, J. T., Dylewski, Ł., Dylik, A., Janiszewski, T., Kaługa, I., Królak, T., … Polakowski, M, Zbyryt, A, & Tobolka, M. (2021). Impact of land cover and landfills on the breeding effect and nest occupancy of the white stork in Poland. Scientific Reports, 11(1), 7279.
- Gibru, A., Polakowski, M., & Jankowiak, Ł. (2025). Disturbed vs non-disturbed wetlands: a case of bird assemblages around Lake Tana in East Africa. Wetlands Ecology and Management, 33(5), 1-12.
- Golawski, A., & Polakowski, M. (2023). Impact of water level on spring bird assemblages in a natural river valley in central Europe. The European Zoological Journal, 90(1), 139-149.
- Maciorowski, G., Jankowiak, Ł., Sparks, T. H., Polakowski, M., & Tryjanowski, P. (2021). Biodiversity hotspots at a small scale. Ecology, 102(1), 1-4.
- Maciorowski, G., Kosicki, J., Polakowski, M., Urbańska, M., Zduniak, P., & Tryjanowski, P. (2019). Autumn migration of immature Red Kites Milvus milvus from a central European population. Acta Ornithologica, 54(1), 45-50.
- Maciorowski, G., Polakowski, M., Väli, Ü., Golawski, A., & Mirski, P. (2025). GPS tracking reveals range size and movement patterns in immature eagles (Clanga clanga and C. clanga x pomarina) with delayed maturation. Ornithology, ukaf043.
- Maciorowski, G., Zduniak, P., Bocheński, M., Urbańska, M., Król, P., & Polakowski, M. (2021). Breeding habitats and long-term population numbers of two sympatric raptors—Red Kite Milvus milvus and Black Kite M. migrans—in the mosaic-like landscape of western Poland. Journal of Ornithology, 162(1), 125-134.
- Mudlaff, B., Nowakowski, JK. & Polakowski M. (2022). Komunikacja w turystyce i birdwatchingu. W: Nowakowski, JK. (red.) Analiza pozaornitologicznych uwarunkowań realizacji oraz sposobu finansowania i zarządzania projektem „Norda Kraina Ptaków”. Opracowanie na zamówienie Starostwa Powiatowego w Pucku.
- Nowakowski, JK., Stępniewski, K., Szulc, J., Polakowski, M. & Broniszewska, M. (2022). Analiza uwarunkowań ornitologicznych realizacji projektu „Norda Kraina Ptaków”. Opracowanie na zamówienie Północnokaszubskiej Lokalnej Grupy Rybackiej.
- Polakowski, M., Broniszewska, M., Jankowiak, Ł., & Fox, A. D. (2023). Food on a plate: Wild geese maintain higher food intake rates on uniform winter cereals fields versus diverse grasslands. Science of the Total Environment, 898, 165447.
- Polakowski, M., Broniszewska, M., Jankowiak, Ł., & Kasprzykowski, Z. (2023). Co-occurrence with Greylag Geese Anser anser and other factors affecting vigilance in White‑fronted Geese Anser albifrons during their spring staging in Central Europe. Journal of Ornithology, 164(3), 583-590.
- Polakowski, M., Broniszewska, M., & Kasprzykowski, Z. (2021). Differences in the time budget of the Greater White-fronted Goose (Anser albifrons) in grasslands and arable fields at an important spring stopover site in central Europe. The European Zoological Journal, 88(1), 549-555.
- Polakowski, M., Broniszewska, M., Kirczuk, L., & Kasprzykowski, Z. (2020). Habitat selection by the european nightjar Caprimulgus europaeus in north-eastern Poland: implications for forest management. Forests, 11(3), 291.
- Polakowski, M, Collinson, JM & Remisiewicz, M. (2022) The first confirmed ‘Siberian Lesser Whitethroat’for Poland. British Birds, 115, 741-742.
- Polakowski, M., Stępniewski, K., Śliwa-Dominiak, J., & Remisiewicz, M. (2020). Age-dependent differences in iris colouration of passerines during autumn migration in Central Europe. PeerJ, 8, e9188.
- Polakowski, M. (2021). Obserwacje „gęsi grenlandzkich” Anser albifrons flavirostris w Polsce i terenowa identyfikacja tych ptaków. Ornis Polonica, 62(4).
- Polakowski, M. (2021). Kleptoparasitism of Pallid Harrier by Hooded Crow. British Birds, 114, 175.
- Tryjanowski, P., Jankowiak, Ł., Czechowski, P., Dulisz, B., Golawski, A., Grzywaczewski, G., … Polakowski, M., Siekiera, J., Spark, TH & Wuczyński, A. (2022). Summer water sources for temperate birds: use, importance, and threats. The European Zoological Journal, 89(1), 913-926.
- Tryjanowski, P., Jankowiak, Ł., Mikula, P., Czechowski, P., Menzel, A., & Polakowski, M. (2024). What factors affect the ‘flocking’of birdwatchers during bird rarity observations?. People and Nature, 6(6), 2390-2398.
- Żurawlew, P., Kutera, M., & Polakowski, M. (2024). New records of the migratory locust Locusta migratoria (Linnaeus, 1758) (Orthoptera: Acrididae) in Poland. Fragmenta Faunistica 67 (2): 79–84, 2024, 67(2), 79-84.
- Szkudlarek, M.; Najbar, B.; Jankowiak, L. Variation in microplastic characteristics among amphibian larvae: A comparative study across different species and the influence of human activity. Sci. Rep. 2024, 14, 13574.
- Jankowiak, Ł., Siekiera, J., Profus, P., Szkudlarek, M., Tryjanowski, P. (2025). To stay or to go: an analysis of fledging timing in White Stork Ciconia ciconia fledglings. Journal of Ornithology. 10.1007/s10336-025-02309-w.
- Szkudlarek, M., Jurczyk, K., Bury, S., Kolanek, A. (2025). Unkenreflex in anurans– new observations with a review of published records. acta ethologica. 28(4): 77–84. 10.1007/s10211-025-00463-1.
- Wieczorek M, Najbar B, Morelli F, Szkudlarek M. (2025). Skeletochronology uncovers population- and sex-dependent growth trajectories in sand lizards of western Poland. Folia Biologica (Kraków), 73(4)
- Bar-Letkiewicz, I., Pieczyńska, A., Dudzic, M., Szkudlarek, M., Adamska, K., Hojan, K. (2025). Advanced Neuroimaging and Emerging Systemic Therapies in Glioblastoma: Current Evidence and Future Directions. Biomedicines, 13(11), 2597. 10.3390/biomedicines13112597
KATEDRA EKOLOGII I ANTROPOLOGII
Instytut Biologii
ul. Waska 13
71-415 Szczecin
e-mail: beata.kiriaka@usz.edu.pl
